Eğitim Felsefesi ve Sosyolojisi Dergisi
Kısa Adı: JEPS | ISSN (Online): 2757-7600 | DOI: 10.29329/jeps

Cilt 6 Sayı 2 (Aralık 2025)

Sayı Bilgileri

Sayı Bilgileri | Eğitim Felsefesi ve Sosyolojisi Dergisi Clt. 6 (2)
Issue Information

ss. i - vi   |  DOI: 10.29329/jeps.2025.1400

Özet

Anahtar kelimeler:

Orjinal Araştırma Makaleleri

Araştırma Makalesi | Eğitim Felsefesi ve Sosyolojisi Dergisi Clt. 6 (2)
Bridging the Gap: Teachers’ Challenges and Solution Strategies in Immigrant Student Education

Meral Özcan, Sevda Katıtaş

ss. 96 - 123   |  DOI: 10.29329/jeps.2025.1400.1

Özet

The social integration and academic achievement of immigrant students significantly influence not only their individual futures but also their successful integration into the host society. It becomes essential for teachers and educational institutions to develop effective strategies for immigrant students to ensure the inclusivity and sustainability of the education system. In this context, the aim of this study is to identify the challenges faced by teachers in the education of immigrant students and to develop solution proposals for these challenges. The study employed phenomenological design, one of the qualitative research methods. The study group consisted of 16 teachers working in public schools located in the Esenyurt district of İstanbul. Participants were selected using criterion sampling and snowball sampling techniques. Data were collected through semi-structured interviews and analysed using content analysis. The findings revealed that teachers encountered difficulties related to lesson planning and implementation, language barriers, cultural differences, individual learning needs, social adaptation to the classroom and school environment, as well as communication with parents. In the research, teachers proposed solutions aimed at enhancing social cohesion, improving the language skills and academic performance of immigrant students, strengthening cooperation with families, and promoting respect for cultural diversity. Based on the research findings, a set of recommendations has been presented to enhance the educational experiences of foreign students who have migrated and to minimize the challenges encountered by teachers.

Anahtar kelimeler: Migration, Immigrant Student, Immigrant Student Education, Teacher

Araştırma Makalesi | Eğitim Felsefesi ve Sosyolojisi Dergisi Clt. 6 (2)
From Analogy to Abstraction: Student-Generated Thought Experiments for Gifted Physics Learners

Mustafa Şahin Bülbül

ss. 124 - 139   |  DOI: 10.29329/jeps.2025.1400.2

Özet

This study examines thought experiments as a classroom method for gifted learners, asking how student-generated designs can elicit transfer, model critique, and creative scientific reasoning. We adopted a qualitative, exploratory design with three formally identified gifted middle-school students. Semi-structured, open-ended interview prompts—built around canonical physics thought experiments (e.g., Galileo, Einstein, Schrödinger)—served as the data-collection instrument. Each 45–60-minute interview elicited an initial analogy, introduced a targeted counter-example, and required a revision; a subsequent small-group discussion enabled peer critique and co-construction. Using reflexive thematic analysis with iterative coding (open–axial–selective), we traced how learners interpreted and re-framed core ideas from mechanics and quantum theory. Findings show three student-authored thought experiments—“Coin and Ghost Cat” (superposition/observer effect), “Diving into a Pool” (free fall vs. motion in a fluid), and “Cooking and Uncertainty” (measurement–disturbance trade-off). Across cases, students tested conceptual boundaries, surfaced misconceptions, coordinated everyday reasoning with formal principles, and refined their designs following counter-examples. We conclude that a short, structured routine—prime with a canonical case, elicit an analogy, stress it with a counter-example, require revision, and compare designs with a simple rubric—renders thought experiments classroom-feasible. The approach is low-cost and inclusive, supporting higher-order explanation, cross-context transfer, and self-authored inquiry in gifted education.

Anahtar kelimeler: Thought Experiments, Gifted Education, Physics Education, Analogy-Making, Scientific Reasoning, Qualitative Methods

Araştırma Makalesi | Eğitim Felsefesi ve Sosyolojisi Dergisi Clt. 6 (2)
Üniversite Öğrencilerinin Akran İlişkilerinin Akran Zorbalığı, Sosyal Beceriler ve Çatışma Çözme Becerilerine Yönelik İhtiyaçlar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Okan Bıçak, Lokman Koçak

ss. 140 - 157   |  DOI: 10.29329/jeps.2025.1400.3

Özet

Bu araştırmanın temel amacı beliren yetişkinlik çağında bulunan üniversite öğrencilerinin akran ilişkilerini; akran zorbalığı, sosyal beceriler ve çatışma çözme becerilerine ihtiyaç duyma kavramları açısından incelemektir. Literatürdeki akran ilişkileri üzerine yapılan çalışmaların sıklıkla daha alt eğitim kademelerinin üzerinde yoğunlaştığı görülmüştür. Beliren yetişkinlik çağında bulunan üniversite öğrencilerinin de akran ilişkilerinin incelenmesi ile bu boşluğun doldurulmaya çalışılması araştırmanın özgün değerini ifade etmektedir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Bayburt Üniversitesinde öğrenim gören ve yaşları 18 ile 25 yaş aralığında değişen 247 kadın (%69,6) ve 108 erkek (%30,4) olmak üzere toplam 355 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada veriler “Üniversite Öğrencilerinde Akran Zorbalığını Belirleme Ölçeği”, “Sosyal Beceriler Ölçeği” ve “Çatışma Çözme Becerilerine Yönelik İhtiyaçlar Ölçeği” ile toplanmıştır. Veriler toplandıktan sonra SPSS paket programında incelenip araştırmanın amacına uygun analizler yapılmıştır. Araştırmada veri analizi için Bağımsız T – Testi, Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, üniversite öğrencilerinde akran zorbalığı türlerinin cinsiyete göre farklılaştığı, çatışma çözme becerilerine yönelik ihtiyaçlar ile zorbalık türleri arasında yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı ilişki olduğu ve zorbalık türlerinin çatışma çözme becerilerine yönelik ihtiyaçlardaki varyansın %41’ini açıkladığı belirlenmiştir. Ayrıca sosyal beceri ile zorbalık türleri arasında anlamlı ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, ilgili alanyazın ışığında tartışılmıştır.

Anahtar kelimeler: Beliren Yetişkinlik, Akran Zorbalığı, Çatışma Çözme Becerilerine Yönelik İhtiyaçlar, Sosyal Beceri

Araştırma Makalesi | Eğitim Felsefesi ve Sosyolojisi Dergisi Clt. 6 (2)
Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünme Eğilimleri ile Farklılaştırılmış Öğretim Öz Yeterlikleri Arasındaki İlişki

Hasan Enes Gümüş, Derya Girgin

ss. 158 - 183   |  DOI: 10.29329/jeps.2025.1400.4

Özet

21. yüzyılın hızla değişen ve çeşitlenen toplumsal yapısı, eğitimde bireysel farklılıkların dikkate alınması ve öğrencilerin üst düzey bilişsel becerilerle donatılması ihtiyaçlarını beraberinde getirmektedir. Bu becerilerin başında yer alan eleştirel düşünme, bireylerin bilgiye ulaşma, bilgiyi değerlendirme ve anlamlandırma süreçlerini yönlendiren temel zihinsel becerilerden biridir. Bireylerin eleştirel düşünme becerilerini eğitim yoluyla doğal olarak destekleyen bazı çağdaş öğretim yaklaşımları bulunmaktadır. Bunlardan biri olan farklılaştırılmış öğretim, sınıf ortamında öğrenci farklılıklarını gözeterek öğrenme süreçlerini yeniden yapılandırmayı hedeflemektedir. Özellikle öğretmen adaylarının mesleğe hazırlık sürecinde eleştirel düşünme becerilerine sahip olmaları ve farklılaştırılmış öğretim uygulamalarına ilişkin eğitim almaları, mesleğe başladıklarında nitelikli öğretim süreçleri yürütebilmeleri açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ile farklılaştırılmış öğretim öz yeterlik algıları arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu değişkenlerin demografik faktörlere göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğini belirlemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel araştırma modeli kullanılmıştır. Bu çalışmanın örneklemini, 2024-2025 akademik yılı bahar döneminde Türkiye’nin Marmara bölgesinde bulunan bir devlet üniversitesinin lisans öğrenimine devam etmekte olan (1., 2., 3. ve 4. sınıf) 1032 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Katılım gönüllülük esasına dayandırılmıştır. Veriler, Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği ve Farklılaştırılmış Öğretim Öz Yeterlik Ölçeği aracılığıyla toplanmış ve SPSS 26 paket programı ile analiz edilmiştir. Demografik değişkenlere (sınıf ve eğitim alınan bölüm) göre katılımcıların eleştirel düşünme eğilimleri ile farklılaştırılmış öğretim öz yeterlik algılarına ilişkin puan ortalamalarının normal dağılım göstermediğinin belirlenmesi nedeniyle verilerin analizinde parametrik olmayan testler kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimlerinin ve farklılaştırılmış öğretim öz yeterlik algılarının yüksek düzeyde olduğu, ayrıca bunların arasında orta düzeyde pozitif yönde anlamlı bir korelasyon bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sonuçlarından hareketle, katılımcıların eleştirel düşünme becerilerini destekleyici ve farklılaştırılmış öğretime yönelik bilgi ve deneyim kazandırıcı içeriklerin öğretmen adayları açısından birbirini destekleyecek nitelikte olması sebebiyle, bu içeriklerin birbirini kapsayacak şekilde tasarlanarak öğretmen yetiştirme programlarına entegre edilmesi önerilmiştir.

Anahtar kelimeler: Eleştirel düşünme eğilimi, farklılaştırılmış öğretim, öz yeterlik, öğretmen adayları, ilişkisel araştırma modeli

Araştırma Makalesi | Eğitim Felsefesi ve Sosyolojisi Dergisi Clt. 6 (2)
Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Söyleminde Duygu, Etik ve Estetik Değerlerin Yansımaları

Nilsu Tarhan, Mesout Kalın Salı

ss. 184 - 196   |  DOI: 10.29329/jeps.2025.1400.5

Özet

Dil, ses ve anlam unsurlarının bir araya gelerek kodlanmasıyla oluşan toplumsal bir olgudur ve bireyler arasında düşünce, duygu ve bilgi alışverişini sağlayan en temel iletişim aracıdır. Söylem çözümlemesi, dilin bu toplumsal yönünü anlamlandırmada önemli bir yöntem olarak öne çıkmaktadır. Martin ve White’ın (2005) geliştirdiği Değerleme Kuramı (Appraisal Theory), söylemdeki ifadelerin yalnızca yüzeydeki anlamlarını değil, aynı zamanda alt metinde yer alan duygusal, etik ve estetik boyutlarını da ortaya çıkarmayı amaçlar. Kuramın temel bileşenlerinden biri olan Tutum (Attitude) dizgesi; Duygulanım (Affect), Takdir (Appreciation) ve Yargı (Judgment) alt başlıkları aracılığıyla yazarın veya konuşucunun bireysel değerlendirmelerini, toplumsal değer yargılarını ve kültürel bakış açılarını yansıtır. Bu araştırmanın amacı “Yeni İstanbul Uluslararası Öğrenciler İçin Türkçe Ders Kitabı”nın (2024) B1, B2 ve C1 düzeylerindeki okuma metinlerini “Değerleme Kuramı”nın “Tutum basamağı kapsamında söylem çözümlemesine tabi tutarak bir inceleme sunmaktadır. Çalışmada, toplam yirmi iki metin analiz edilmiş; Tutum basamağının Duygulanım, Takdir ve Yargı alt kategorileri üzerinden Türk kültürünün, değerler sisteminin ve toplumsal algı biçimlerinin farklı dil düzeylerinde nasıl temsil edildiği ortaya konmaya çalışılmıştır.

Anahtar kelimeler: Türk Söylem Çözümlemesi, Değerleme Kuramı, Tutum Basamağı, Duygulanım, Takdir, Yargı

Derleme Makaleleri

Derleme Makalesi | Eğitim Felsefesi ve Sosyolojisi Dergisi Clt. 6 (2)
Peyami Safa’nın Eğitimle İlgili Görüşleri ve Simeranya Eğitim Teorisi

Salih Zeki Genç

ss. 197 - 214   |  DOI: 10.29329/jeps.2025.1400.6

Özet

Çağımız sosyal, kültürel, ekonomik ve teknolojik değişmelerin hızlı şekilde yaşandığı ve bu değişmelerden toplumların aşırı derecede etkilendiği bir süreci yaşamaktadır. Ancak bu değişmelerin toplumları refaha götürecek, hayat standartlarını yükseltecek ilerlemeler olarak oluşması gerekmektedir. Toplumların nitelikli olarak gelişmeleri zihniyet itibariyle yetiştirdikleri bireylere bağlıdır. Bu da günümüzde eğitimin önemini bir kat daha arttırmıştır. Bugün hemen bütün toplumların problemi, bu değişmelerin aracı olarak eğitimin nasıl organize edileceğidir. Bu hususta, özellikle istenen insan tipinin belirlenmesi ve bu doğrultuda planların, programların hazırlanması ve uygulamaya konulması gerekmektedir. Eğitimin toplumsal dönüşümleri sağlama görevinin etkililiği, küresel manada günceli yakalama kadar milli olma özelliğini de korumasına bağlıdır. Özellikle yakın dönem Türk eğitim düşüncesini ortaya çıkarmak, günümüz ve gelecek eğitim problemlerimizin çözümü yolunda değerli ipuçları sunması bakımından önemlidir. Bu bağlamda çalışmada milli edebiyatçı Peyami Safa’nın çeşitli yazılarında (eserlerinde) dile getirdiği eğitim ile ilgili görüşleri yansıtılmaya çalışılmış; genel manada eğitim anlayışı, eğitimin amaçlarına ilişkin görüşleri, benimsediği eğitim felsefesi, eğitim politikalarına yönelik görüş ve önerileri, çeşitli öğretim kademelerine ilişkin reform planları ve tahayyül ettiği “Simeranya Eğitim Teorisi” başlıkları altında derlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Eğitim, Peyami Safa, Simeranya Eğitim Teorisi