Pen Academic Publishing
Journals • Publish with us • Publishing partnership • About Us • Türkçe
Research article | Open Access
Journal of Educational Philosophy and Sociology 2025, Vol 6(2) 140-157

Üniversite Öğrencilerinin Akran İlişkilerinin Akran Zorbalığı, Sosyal Beceriler ve Çatışma Çözme Becerilerine Yönelik İhtiyaçlar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Okan Bıçak • Lokman Koçak
Cite this article
Article Type
Research article
Publication Date
December 31, 2025
Pages
140-157
DOI
10.29329/jeps.2025.1400.3

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı beliren yetişkinlik çağında bulunan üniversite öğrencilerinin akran ilişkilerini; akran zorbalığı, sosyal beceriler ve çatışma çözme becerilerine ihtiyaç duyma kavramları açısından incelemektir. Literatürdeki akran ilişkileri üzerine yapılan çalışmaların sıklıkla daha alt eğitim kademelerinin üzerinde yoğunlaştığı görülmüştür. Beliren yetişkinlik çağında bulunan üniversite öğrencilerinin de akran ilişkilerinin incelenmesi ile bu boşluğun doldurulmaya çalışılması araştırmanın özgün değerini ifade etmektedir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Bayburt Üniversitesinde öğrenim gören ve yaşları 18 ile 25 yaş aralığında değişen 247 kadın (%69,6) ve 108 erkek (%30,4) olmak üzere toplam 355 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada veriler “Üniversite Öğrencilerinde Akran Zorbalığını Belirleme Ölçeği”, “Sosyal Beceriler Ölçeği” ve “Çatışma Çözme Becerilerine Yönelik İhtiyaçlar Ölçeği” ile toplanmıştır. Veriler toplandıktan sonra SPSS paket programında incelenip araştırmanın amacına uygun analizler yapılmıştır. Araştırmada veri analizi için Bağımsız T – Testi, Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, üniversite öğrencilerinde akran zorbalığı türlerinin cinsiyete göre farklılaştığı, çatışma çözme becerilerine yönelik ihtiyaçlar ile zorbalık türleri arasında yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı ilişki olduğu ve zorbalık türlerinin çatışma çözme becerilerine yönelik ihtiyaçlardaki varyansın %41’ini açıkladığı belirlenmiştir. Ayrıca sosyal beceri ile zorbalık türleri arasında anlamlı ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, ilgili alanyazın ışığında tartışılmıştır.

Keywords: Beliren Yetişkinlik Akran Zorbalığı Çatışma Çözme Becerilerine Yönelik İhtiyaçlar Sosyal Beceri
Cite this article
Bıçak, O. & Koçak, L. (2025). Üniversite Öğrencilerinin Akran İlişkilerinin Akran Zorbalığı, Sosyal Beceriler ve Çatışma Çözme Becerilerine Yönelik İhtiyaçlar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Journal of Educational Philosophy and Sociology, 6(2), 140-157. https://doi.org/10.29329/jeps.2025.1400.3

  • Akfırat, F. (2006). Sosyal yeterlilik, sosyal beceri ve yaratıcı drama. Yaratıcı Drama Dergisi, 1(1), 40-58. https://doi.org/10.21612/yader.2006.004 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Aksaray, D. D. S. (2011). Siber zorbalık. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(2), 405-432. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cusosbil/issue/4387/60297 [Google Scholar]
  • Alparslan, E. (2024). Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinde çevrimiçi cinsel tacize ilişkin bakış açılarının değerlendirilmesi (Tez No. 915878) [Tıpta Uzmanlık, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi-Sivas] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. [Google Scholar]
  • Anna, S. B. (2005). Poverty and social exclusion in Poland. In Seminar on poverty measurement, Paris (Vol. 30). [Google Scholar]
  • Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469–480. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.5.469 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Arnett, J. J. (2006). Emerging Adulthood: Understanding the New Way of Coming of Age. In J. J. Arnett & J. L. Tanner (Eds.), Emerging adults in America: Coming of age in the 21st century. American Psychological Association. 3-19 https://doi.org/10.1037/11381-001 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Arslan, S. Ö. ve Savaşer, S. (2009). Okulda zorbalık. Milli Eğitim Dergisi, 39(184), 218-227. https://dergipark.org.tr/tr/pub/milliegitim/issue/36201/407174 [Google Scholar]
  • Atak, H. ve Çok, F. (2010). İnsan yaşamında yeni bir dönem: Beliren yetişkinlik. Çocuk ve Gençlik Ruh Saǧlıǧı Dergisi, 17(1), 39-50. https://www.cogepderg.com/pdf/65bdf192-201e-4bb0-813a-d69339a28cf1/articles/27682/cogepderg-17-39-En.pdf [Google Scholar]
  • Bayram, D., Sam, D., Aytaç, P., Aytaç, P. (2010). Yaşam tatmini ve sosyal dışlanma. ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 12(4), 79-92. https://doi.org/10.4026/1303-2860.2010.0159.x [Google Scholar] [Crossref] 
  • Beşel, M. C. (2023). Akran zorbalığıyla başa çıkmada sosyal beceri temelli psikoeğitim programının etkisinin incelenmesi (Tez No. 824818) [Yüksek lisans tezi, Ordu Üniversitesi- Ordu]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. [Google Scholar]
  • Bozgün, K. ve Pekdoğan, S. (2018). Öğretmen adaylarının sosyal beceri düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Dergisi, 8(4), 151-167. https://doi.org/10.19126/suje.437918 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E.K., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri (3. Baskı). Pegem. [Google Scholar]
  • Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği. (2022). Cinsel şiddet anketi sonuçları. CİSEF. https://www.cisef.org.tr/anket-sonuclari/7/cinsel-siddet-anketi [Google Scholar]
  • Çelikkaleli, Ö., & Tümtaş, M. S. (2017). Üniversite öğrencilerinde sosyal dişlanma ile saldirganlik arasindaki ilişkide sosyal yabancilaşmanin araci rolü. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (43), 156-175. https://doi.org/10.21764/efd.14945 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Davis, M. H., Capobianco, S., & Kraus, L. A. (2010). Gender differences in responding to conflict in the workplace: Evidence from a large sample of working adults. Sex Roles, 63(7), 500-514. https://doi.org/10.1007/s11199-010-9828-9 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Değirmenci, G. Y. (2022). Sosyal beceri eğitimi programının öğrenme güçlüğü olan çocukların sosyal becerileri üzerindeki etkililiğinin incelenmesi (Tez No. 743891) [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi- Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. [Google Scholar]
  • Demirci, İ. (2017). Kendini bilme ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(5), 2711-2728. https://doi.org/10.15869/itobiad.346203 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Derin, G. D. (2023). Yetişkin bireylerin cinsel tacize yönelik tutumları ve tacize ilişkin duygularının tacizi reddetme ve tacizle başa çıkma stratejileri ile olan ilişkisi (Tez No. 817872) [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi-İstanbul] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. [Google Scholar]
  • Doğan, A. ve Cebioğlu, S. (2011). Beliren yetişkinlik: Ergenlikten yetişkinliğe uzanan bir dönem. Türk Psikoloji Yazıları, 14 (28), 11–21 https://acikerisim.ege.edu.tr/items/80a9a1cc-8f58-4527-9b63-820f6c62a1e6/full [Google Scholar]
  • Durak M, Şenol Durak E. (2019). Tip-ıı diyabetli hastalarda travma sonrası büyüme üzerinde baş etme stilleri ve kaçınma arasındaki ilişki. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 11:165-175. doi:10.18863/pgy.581335 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Durmuş, E. (2013). Cinsel taciz: Üniversite öğrencilerinin algı ve tepkileri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 15-30. https://dergipark.org.tr/en/pub/inuefd/issue/8694/108608 [Google Scholar]
  • Ekşi, H., Arıcan, T., & Yaman, G. (2016). Meslek lisesi öğrencilerinin riskli davranışlarının yordayıcısı olarak sosyal görünüş kaygısı ve mükemmeliyetçilik. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 527-545. https://dergipark.org.tr/en/pub/kefad/issue/59426/853601 [Google Scholar]
  • Erem, F. (2008). Çatışma çözme eğitiminin şiddet yönelimli öğrencilerin velilerinin çatışma çözme becerileri üzerindeki etkisi (Tez No. 230950) [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi- İzmir]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. [Google Scholar]
  • Fraenkel, J. R., Wallen N. E. ve Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education. McGraw Hill. [Google Scholar]
  • Goldberg, C. B. (2007). The impact of training and conflict avoidance on responses to sexual harassment. Psychology of Women Quarterly, 31(1), 62-72. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.2007.00331.x [Google Scholar] [Crossref] 
  • Gökler, R. (2009). Okullarda akran zorbalığı. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6(2), 511-537. https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/IJHS/article/view/565/436 [Google Scholar]
  • Gündoğdu, R., Yavuzer, Y., & Karataş, Z. (2011). Eğitim fakültesi öğrencilerinin çatışma çözme becerilerinin ve kaygı düzeylerinin incelenmesi. Education Sciences, 6(1), 341-361. https://dergipark.org.tr/en/pub/nwsaedu/issue/19821/212138 [Google Scholar]
  • Gürhan, N. (2017). Her yönü ile akran zorbalığı. Türkiye Klinikleri Journal Psychiatr Nurs-Special Topics, 3(2), 175-181. https://www.researchgate.net/profile/Nermin-Guerhan/publication/319257215_Her_Yonu_ile_Akran_Zorbaligi/links/599e7ea045851574f4b835bc/Her-Yoenue-ile-Akran-Zorbaligi.pdf?utm_source=webtekno [Google Scholar]
  • Işık, M. (2018). İletişim bilimine giriş. Eğitim yayınevi. [Google Scholar]
  • İğdeli, F. (2018). Üniversite öğrencilerinin siber zorbalık, siber mağduriyet ve siber zorbalık duyarlılıklarının çeşitli değişkenler bağlamında incelenmesi (Tez No. 515724) [Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi-Eskişehir] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. [Google Scholar]
  • Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (1991). Teaching children to be peacemarkers. Interaction Book Company. [Google Scholar]
  • Kabasakal, Z. ve Çelik, N. (2010). Sosyal beceri eğitiminin ilköğretim öğrencilerinin sosyal uyum düzeylerine etkisi, İlköğretim Online, 9(1), 204-212 https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/90803 [Google Scholar]
  • Kara, H. ve Kaçar, M. (2017). Akran zorbalığı ve toplumsal önemi: iki olgu sunumu. Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi, 22(2), 114-118. https://doi.org/10.21673/anadoluklin.266047 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Karahan, T. F. (2005). Bir iletişim ve çatışma çözme beceri eğitimi programının üniversite öğrencilerinin güvengenlik düzeylerine etkisi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 217-230. https://dergipark.org.tr/tr/pub/uefad/issue/16682/173345 [Google Scholar]
  • Kaya, Y., & Arslan, S. (2022). Hemşirelik öğrencilerinde akran zorbalığı ile ilişkili faktörler ve kendini kabul arasındaki ilişki. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(4), 1641-1661. https://doi.org/10.33206/mjss.993712 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Kaya, Z. (2022). Travma psikolojik danışmanlığında kavramsal çerçeve. In F. Savi Çakar (Ed.), Travma psikolojik danışmanlığı (4. baskı, Bölüm 1). Pegem Akademi [Google Scholar]
  • Kırdök, O. (2019). Genç yetişkinlik dönemi. F. Yurtal (Ed.), Yaşam boyu gelişim (1. baskı, s. 210-240) içinde. Nobel Akademik Yayınclılık. [Google Scholar]
  • Kolburan, G. (2016). Şiddet ve zorbalığı önleme modeli olarak ara buluculuk eğitimleri. Aydın İnsan ve Toplum Dergisi, 2(3), 43-57. https://acikarsiv.aydin.edu.tr/bitstream/11547/1672/1/Ayd%C4%B1n%20%C4%B0nsan%20ve%20Toplum%20Dergisi%20Say%C4%B1%203.pdf#page=49 [Google Scholar]
  • Koruklu, N., Totan, T. ve Sağkal, A. S. (2015). Çatışma çözme becerilerine yönelik ihtiyaçlar ve çatışma durumlarını yönetme becerileri ölçeklerinin geçerlik ve güvenirliği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 17-31. https://doi.org/10.18037/ausbd.75744 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Küçükşen, K., Biddevi, A., Yılmaz, B., Koçer, G. (2023). Ergenlikte maruz kalınan akran zorbalığının üniversite öğrencilerinin sosyal becerileri üzerindeki etkisi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 6(02), 13-18. https://dergipark.org.tr/tr/pub/neufhsj/issue/82325/1386361 [Google Scholar]
  • Liu, Y., Zeng, B. & Chang, L. Examining the links between sense of belonging, conflict resolution skills, emotional intelligence, and life satisfaction in Chinese universities. BMC Psychol 13, 431 (2025). https://doi.org/10.1186/s40359-025-02742-9 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Muslu, L. (2001). Kırsal bölgede eşleri tarafından fiziksel şiddet gören ve görmeyen kadınların benlik saygısı düzeylerinin belirlenmesi (Tez No. 123914) [Yüksek lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi, Denizli] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. [Google Scholar]
  • Olweus D. (1993). Bullying at school: What we know and what we can do. Oxford: Blackwell Publishers. [Google Scholar]
  • Öz, S., & Levent, A. F. (2022). Yükseköğretimde akran zorbalığına ilişkin öğretim elemanlarının görüşleri. Yükseköğretim Dergisi, 12(3), 474-485. https://doi.org/10.2399/yod.21.832834 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Özalp, A. (2025). Farklılıkların gölgesinde: ilahiyat fakültesi öğrencilerinin sosyal dışlanma ve entegrasyon deneyimleri üzerine nitel bir araştırma. Eskiyeni, (56), 155-188. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=1329850 [Google Scholar]
  • Özgüngör, S., & Kapıkıran, N. A. (2011). Erikson'un psikososyal gelişim dönemleri ölçeklerinin Türk kültürüne uygunluğunun karşılaştırmalı olarak incelenmesi: Ön bulgular. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(36), 132–145. https://openurl.ebsco.com/EPDB%3Agcd%3A3%3A22730739/detailv2?sid=ebsco%3Aplink%3Ascholar&id=ebsco%3Agcd%3A82233475&crl=c&link_origin=scholar.google.com [Google Scholar]
  • Özkal, U. Ü. (2011). Üniversite öğrencileri arasında zorbalık ve zorbalığın psikolojik sorunlarla ilişkisi (Tez No. 302898) [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi- Ankara] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. [Google Scholar]
  • Palahan, S. (2022). Relationships between students’ social roles and academic performance based on social network analysis. Rangsit Journal of Educational Studies, 9(1), 35–50. https://doi.org/10.14456/rjes.2022.5 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Pişkin, M. (2003). Okullarımızda yaygın bir sorun: akran zorbalığı. VII. Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi Bildiri Özetleri, 125. [Google Scholar]
  • Sabır, G. (2024). Beliren yetişkinlik döneminde büyüme korkusu ve benlik farklılaşma düzeyinin ikili ilişilerdeki çatışma çözme becerilerine olan etkisinin incelenmesi (Tez No. 845078) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi-İstanbul] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. [Google Scholar]
  • Sánchez‐Queija, I., García‐Moya, I., & Moreno, C. (2017). Trend analysis of bullying victimization prevalence in Spanish adolescent youth at school. Journal of school health, 87(6), 457-464. https://doi.org/10.1111/josh.12513 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Schroeder, P.A., Basken, A., Engstrom, L., & Heald, L. (2000). Using cooperative learning strategies to ımprove social skills. Dissertation Theses Reports, 4 – 39 https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED443555.pdf [Google Scholar]
  • Sevim, K. (2018). Üniversite öğrencilerinde benlik saygısı ve damgalama eğilimi arasındaki ilişki (Tez No. 540673) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi-İstanbul] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. [Google Scholar]
  • Sevinç, S. (2010). Mersin üniversitesi birinci sınıf öğrencilerinin akademik, sosyal, kişisel ve kurumsal uyumlarını olumsuz etkileyen faktörlerin incelenmesi (Tez No. 264190) [Yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi- Mersin] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. [Google Scholar]
  • Shields, M. A., Wheatley Price, S., & Wooden, M. (2009). Life satisfaction and the economic and social characteristics of neighbourhoods. Journal of Population Economics, 22(2), 421-443. https://doi.org/10.1007/s00148-007-0146-7 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Sinkkonen, H. M., Puhakka, H. ve Meriläinen, M. (2014). Bullying at a university: students' experiences of bullying. Studies in Higher Education, 39(1), 153-165. doi: 10.1080/03075079.2011.649726 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Şeker Yıkmaz, H. (2024). Ankara'da öğrenim gören lise öğrencilerinin kişilik özellikleri ile akran zorbalığı ilişkisi (Tez No. 915833) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi- Ankara] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. [Google Scholar]
  • Tabachnick, B. B. ve Fidell, L. S. (2020). Çok değişkenli istatistiklerin kullanımı (Çev. M. Baloğlu). 6. Basımdan Çeviri. Nobel Akademik Yayıncılık. [Google Scholar]
  • Takizawa, R., Maughan, B. & Arseneault, L. (2014). Adult health outcomes of childhood bullying victimization: Evidence from a five-decade longitudinal British Birth Cohort. The American Journal of Psychiatry, 171(7), 777-784. doi:10.1176/appi.ajp.2014.13101401 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Tatar, A., & Ayhan, D. (2024). Üniversite lisans programları öğrencilerinde akademik başarı, sosyal beceri ilişkisi: ön çalışma. Socıal Mentalıty and Researcher Thınkers Journal (Smart Journal), 9(78), 5428-5434. 10.29228/smryj.73964 [Google Scholar]
  • Tel, F. D. (2017). Travma yaşamış üniversite öğrencilerinin benlik saygıları ve travma sonrası büyüme düzeyleri arasındaki ilişkide stresle başa çıkmanın aracılık rolü (Tez No. 479918) [Doktora tezi, Anadolu Üniversitesi-Eskişehir] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. [Google Scholar]
  • Tight, M. Bullying in higher education: an endemic problem? Tert Educ Manag 29, 123–137 (2023). https://doi.org/10.1007/s11233-023-09124-z [Google Scholar] [Crossref] 
  • Turgut, T.E. (2021). Sosyal beceri eğitimi programının spor öğrenimi gören öğrencilerin sosyal beceri algıları üzerine etkisi (Tez No. 689867) [Yüksek lisans tezi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi- Manisa] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. [Google Scholar]
  • Winardi, M. A., Prentice, C., & Weaven, S. (2022). Systematic literature review on emotional intelligence and conflict management. Journal of Global Scholars of Marketing Science, 32(3), 372-397. https://doi.org/10.1080/21639159.2020.1808847 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Yıldırım, H. Ş. ve Korkmaz, M. (2025). Üniversitenin akademik başarıları üzerinde akran zorbalığının etkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (74), 208-221. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1502023 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Yıldırım, R. (2012). Akran zorbalığı. Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 39-51. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cbayarsos/issue/4066/53631 [Google Scholar]
  • Yüksel, G. (1998). Sosyal beceri envanterinin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(9), 39-48. https://doi.org/10.17066/pdrd.53648 [Google Scholar] [Crossref]